Jheronimus Bosch De heilige Christoforus, ca. 1496
Rotterdam, Museum Boijmans Van Beuningen
Voor Jheronimus Bosch en zijn tijdgenoten bestond er tegenover de dreiging van het kwade, zondige en slechte maar één hoop op redding: het Christelijk geloof. De mens was gedoemd tot een vaak ellendig leven en moest bij alles oppassen dat hij geen misstap beging. De duivels namen je bij het minste geringste mee naar de hel. Alleen godsdienst bood enig houvast bij besmettelijke ziekten (zoals de pest), berovingen, stadsbranden of andere rampen. De door Jheronimus Bosch geschilderde heiligen waren voorbeeldige christenen geweest, die daarom heilig verklaard waren. Zij hadden het geloof gevolgd en zich niet laten verleiden door de zondige wereld.
Ook de reus Reprobus werd uiteindelijk heilig verklaard. Reprobus ('Verdoemde') wilde de machtigste heerser ter wereld dienen. Hij ging naar de koning, maar die bleek bang voor de duivel. Bij de duivel aangekomen bleek deze bang voor een kruis. Toen ging Reprobus naar God. Die gaf hem de opdracht om reizigers de rivier over te zetten. Op een dag stond er een klein kind bij de rivier. De reus begon het kind naar de overkant te dragen. Al sjouwend merkte hij dat het kind steeds zwaarder en zwaarder werd. Reprobus vroeg hoe dat zo ineens kwam. Het kind antwoordde dat hij het Christuskind was en alle ellende van de mensen met zich meedroeg. Omdat Reprobus het kind niet in het water dumpte maar volhardde in zijn taak, werd hij beloond en vernoemd naar Christus. Sindsdien heet de reus de heilige Christoforus.
Vraag 10.a
Hoe zie je dat Christoforus het zwaar heeft met het dragen van het kind?
Vraag 10.b
Op de oevers is de dreiging overal aanwezig. Kun je ontdekken waar het kwaad op de loer ligt?
De boodschap in dit werk van Jheronimus Bosch is dat de mens zijn eigen verantwoordelijkheid draagt. Men kan vertrouwen op de hulp van anderen en van het geloof, maar de mens moet zichzelf redden en niet passief toezien.
Vraag 10.c
Hoe komt deze boodschap van Jheronimus Bosch tot uiting in het schilderij van de heilige Christoforus?
