Wie was Jheronimus van Aken uit 's-Hertogenbosch?
Johannes Wierix
Portret van Jheronimus Bosch, 1572
kopergravure, 19,4 x 12,1 cm
Jheronimus van Aken werd geboren in 's-Hertogenbosch omstreeks 1450. Omdat hij uit 's-Hertogenbosch kwam werd hij Jheronimus Bosch genoemd. Dit betekende dat hij niet alleen in 's-Hertogenbosch bekend was als schilder maar ook buiten de stad veel opdrachten kreeg. Hij overleed in 1516 als iemand met veel aanzien en is ongeveer 66 jaar geworden. Helaas heeft niets van het archiefmateriaal over Jheronimus Bosch de tand des tijds doorstaan, waardoor het moeilijk is zijn leven te reconstrueren. Vragen die onbeantwoord blijven zijn bijvoorbeeld de geboortedatum van Bosch, wie zijn opdrachtgevers waren en met wie hij bevriend was. Toch komen wetenschappers door onderzoek steeds meer over Jheronimus Bosch te weten. Door bijvoorbeeld de houten panelen waar Bosch op schilderde te onderzoeken kan men nagaan wanneer een schilderij is gemaakt. Door historisch onderzoek en opgravingen, bijvoorbeeld in de stad 's-Hertogenbosch, leert men meer over de late Middeleeuwen en kan men de vreemde fantasiewezens van Jheronimus Bosch beter plaatsen en begrijpen. Ze zijn minder vreemd dan aanvankelijk gedacht werd. Het Christelijke geloof tijdens de late Middeleeuwen was streng en beangstigend. De keuze tussen hemel en hel was een vraag die elke dag speelde, het kwaad lag continu op de loer. Iedere dag werd er gebiecht. Als je niet naar de kerk ging was je gedoemd te mislukken en naar de hel te gaan, zo was de gedachte. In de schilderijen van Jheronimus Bosch zie je deze onderwerpen steeds terug komen. Het goede werd vaak tegenover het kwade geplaatst. Duivels probeerden mensen te lokken om ze van het geloof te verdrijven. Vaak denken mensen dat Jheronimus Bosch mensenschuw was of gek, omdat hij in zijn schilderijen vreemde figuren schilderde. Geen van deze twee beweringen is waar. Hij ging daarentegen vermoedelijk om met vooraanstaande mensen, zoals hofschilders, en was lid van de Lieve-Vrouwe-Broederschap waarin alleen de Bossche elite plaatsnam.
