Stock, Andries
Boogschutter en melkmeid, ca. 1615
naar een tekening van Jacques de Gheyn
gravure, 405 x 323 mm
De centrale figuur in dit boerengenrestuk is een boogschutter
die zijn pijl richt op de toeschouwer. De melkmeid achter hem helpt hem
richten, ze ondersteunt zijn ellebogen. Ze heeft de hoed van de schutter
opgezet en op haar schouders rust een juk met volle emmers koemelk. Dat
hier de liefde in het spel is, mag duidelijk zijn. Let op de pofbroek van
de man met de ostentatieve schaambuidel. In de 17de eeuw stond de boog
wel voor het mannelijk lid, en 'de boog afschieten' was synoniem voor geslachtelijke
gemeenschap.
Wat de vrouw betreft, de melkmeid had in die tijd geen goede reputatie:
zij lustte er wel pap van. Op de achtergrond, tussen de koeien zijn de
schutter en de meid nogmaals afgebeeld, nu vrijend in het veld; de schutter
en de pijl hebben het doel bereikt.
De vertaling van het Latijnse onderschrift luidt: 'Recruut, richt je
boog met gespannen pees, zodat je midden in het grasveld raakt wat gezwollen
is. Zie, ik steun je ellebogen met beide handen, zodat je bij het mikken
des te zekerder kunt zeggen: ook een maagd geeft goede raad'. Tussen het
Latijnse onderschrift staan twee regels Nederlands:
'Wacht u voor hem, die alsins mickt,
Dat sijnen boogh, u niet verklickt'
Verklikken betekent hier verschalken: de vrouw wordt gewaarschuwd voor
de man die zijn boog in stelling brengt. Dit soort erotische genreprenten
was gemeengoed in de 17de eeuw.
«
»
